Grensstenen tussen BelgiŽ en Duitsland

Inleiding Vennbahn Kaartmateriaal Geschiedenis En- en exlaves

Inleiding

De grens tussen BelgiŽ en Duitsland is relatief nieuw. Deze grenslijn kwam tot stand na de eerste wereldoorlog. Als schadevergoeding moest Duitsland grondgebied afstaan aan BelgiŽ. Dit zijn de huidige 'Oostkantons', ook wel 'Nieuw BelgiŽ" genoemd en zijn in feite de huidige Duitstalige gebieden.
In de 2e wereldoorlog is dit grondgebied wederom door Duitsland overlopen en geannexeerd maar daarna is de situatie weer hersteld als na WO I. Hier en daar hebben grenscorrecties plaatsgevonden.
De grens tussen BelgiŽ en Duitsland is een zeer 'groene' grens. Langs de randen van de Eifel, de Hoge Venen en de Ardennen meandert de grens van Ouren naar Vaals. Dwars door bossen, langs beekjes en riviertjes. Je passeert mooie natuurgebieden, de Vennbahn met haar vreemde grensverloop en exclaves, maar ook snelwegen, dorpjes, landbouwgronden en tenslotte Moresnet met een zeer opmerkelijke geschiedenis.
Ten westen van deze grens ligt de oude grenslijn, die van 1816. De merendeel van de voormalige grenspalen van die grens staat er nog. Elders op deze site staat er een aantal, Peter Dirven heeft ze inmiddels allemaal gevonden.
Uiteindelijk komen deze grenslijnen weer samen in Vaals.

Terug naar de grens van 1920: De palen langs deze nieuwe grens zijn geen grenspalen maar grensstenen. Ze zijn vervaardigd van ... Het ontwerp is weinig spectacuair, ze hebben geen monumentaal karakter. Maar er staan er wel heel veel en niet onbelangrijk, ze zijn genummerd ! En dat maakt ze voor grenspalenzoekers aantrekkelijk.

Vanaf 2008 zoeken we (Eef Berns, Jannis Deeleman) actief naar deze grensstenen nadat we de Belgisch-Luxemburgse grens afgerond haddden. Met dit project denken we weer zo'n 6 jaar bezig te zijn. Veel grensstenen zijn door hun beperkte hoogte moeilijk te vinden, waardoor vooral de winter en het vroege voorjaar geschikt zijn om te zoeken. Door de minimale begroeiing in de winter worden verborgen grensstenen dan plots zichtbaar. De winters in ons zoekgebied kunnen echter koud en nat of -erger nog!- wit zijn waardoor een geplande zoektocht nogal eens uitgesteld wordt.

Los van dit project zocht ik in ander groepsverband de grensstenen langs de Vennbahn: dit aparte stuk grens wordt hier uitgebreid behandeld. Er gaat een wereld voor u open !

Geschiedenis

Volgt

De grensstenen

De grensstenen zijn eenvoudig uitgevoerd. De meeste exemplaren zijn vierkant, maar ook driehoekige exemplaren komen voor. (wijs met de muis over het plaatje rechts voor de driehoekige uitvoering). Deze driehoekige stenen werden gebruikt daar waar de grens zich splitst en er en/exclavevorming ontstaat. Dit kom je alleen tegen bij de diverse Duitse Vennbahn exclaves.
In de oorspronkelijke beschrijving staat de indeling / opschrift als volgt omschreven:
1. Die gemeinschaftlichen Grenssteine sind mit einer Ordnungsnummer und mit den Buchstaben D (auf deutscher Seite) und B (auf belgischer Seite) versehen.
2. Die deutsche Grenzsteinen sind mit einer Ordnungnummer und mit dem Buchstaben D (nach belgischer Seite hin) versehen.
3. Die belgische Grenzsteinen sind mit einer Ordnungnummer und mit dem Buchstaben B (nach deutscher Seite hin) versehen.
4. Die Grenzsteine sind weiŖ, die eingemeiŖelten Rinnen, Ordnungsnummern und Buchstaben schwarz angestrichen.
Een paar dingen vallen op:
- er wordt een onderscheid gemaakt tussen gemeenschappelijke stenen, duitse en belgische stenen, terwijl paal juist altijd een grens tussen twee territoria aanduidt; - de kleurstelling wit/zwart. Op papier staat dit anders dan in de praktijk uitgevoerd; alle grensstenen zijn zwart met witte 'angestrichen' opschriften.

Ons project

In de jaren 2002-2008 hebben we al eens stukjes grens gedaan. Een stuk bij de Vennbahn, het laatste stuk onder Vaals en af en toe eens een paar losse grensstenen.
Vanaf mei 2008 pakken we het gestructureerd aan: zo'n 4 tot 6 keer per jaar trekken we er samen een dag op uit om weer een stuk grens te beandelen. We begonnen bij grenssteen 1, met als doel ergens in 2014 in Vaals uit te komen. Alle nog aanwezige grensstenen hopen we dan gevonden en gefotografeerd te hebben.

Inleiding Vennbahn Kaartmateriaal Geschiedenis En- en exlaves