Historie


Luxemburg als speelbal

Vanaf het verdrag van Verdun (843) wisselde het graafschap (en later hertogdom) Luxemburg van grootte en overheerser. In 1795 werd het in het Franse rijk opgenomen als het "departement van de Bossen".

1815: Europa wordt na de val van Napoleon herverdeeld op het congres van Wenen. Een groot Duitstalig gedeelte van Luxemburg gaat over in Pruissische handen. Het resterende deel krijgt koning Willem I als persoonlijk eigendom ter compensatie voor verloren grond in Duitsland en Frankrijk. Het wordt onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden dat ook BelgiŽ omvat.
Langs de oostelijke grens van dit koninkrijk ligt Pruissen (in het noorden Hannover). Er worden grenspalen geplaatst vanaf het drielandenpunt Luxemburg-Frankrijk-Duitsland (nummer 1) tot aan het drielandenpunt Nederland-Pruissen-Hannover (bij Enschede, nummer 862).

1830: De Belgische provincies maken zich los van Nederland, gesteund door de grote mogendheden. Het Groot-Hertogdom Luxemburg sluit zich bij hen aan. Koning Willem I weigert een verdrag en de patstelling duurt tot 1839. Dan ondertekenen BelgiŽ en Nederland het "Verdrag van de 12 artikelen". Luxemburg wordt hierbij gesplitst. Het westelijke Franstalige gebied wordt Belgisch, het oostelijke Duitstalige gedeelte blijft persoonlijk eigendom van koning Willem I. Langs de Belgisch-Luxemburgse grens worden 286 gietijzeren grenspalen geplaatst.

1919: WO1 is afgelopen en BelgiŽ krijgt als genoegdoening een strook Duitsland toegewezen. De grens met Duitsland schuift dus op naar het oosten en er wordt een nieuwe grenspalenreeks geplaatst. Nummer 1 werd geplaatst op het verschoven drielandenpunt BelgiŽ-Luxemburg-Duitsland. Dat is het punt waar nummer 52 van de oude reeks staat. Nummer 1032 staat op het drielandenpunt te Vaals.
Op het stukje Belgisch-Luxemburgse grens tussen het huidige drielandenpunt Belgie-Luxemburg-Duitsland (bij Ouren) en het voormalige drielandpunt Belgie-Luxemburg-Pruisen staan dus geen gietijzeren palen, maar stenen palen van de voormalige grens Nederland-Pruisen.

De Belgisch-Luxemburgse grens vastgesteld

De grens tussen BelgiŽ en het Groothertogdom Luxemburg werd definitief vastgesteld in 1839 samen met de Belgisch-Nederlandse grens. Dit werd vastgelegd in het Londense "verdrag van de 24 artikelen". De grens werd toen als volgt vastgesteld (artikel II):

"Vertrekkende van de Franse grens tussen Rodange (hetwelk bij het Groothertogdom blijft) en Athus (dat aan BelgiŽ toekomt) wordt een lijn getrokken die aan BelgiŽ de weg Aarlen Longwy laat, de stad Aarlen met zijn omstreken en de weg van Aarlen naar Bastogne zal blijven tussen Messency, dat zich op Belgisch grondgebied zal bevinden, en Clemency dat op het Groothertogdom blijft om te eindigen in Steinfort welke plaats eveneens bij het Groothertogdom blijft. Vanaf Steinfort wordt deze lijn doorgetrokken in de richting van Eischen, Hecbus, Giersch, Overpallen, Grendel, Nothomb en Pareth dewelke tot BelgiŽ moeten behoren en Eischen, Overpallen Perlť en Martelange tot het Groothertogdom Luxemburg. Vanaf Martelange zal de voornoemde lijn in de loop van de Sure volgen van dewelke de bedding als grens tussen beide landen zal dienen tot voor de Titange van waaraf ze zal verlengd worden zo dicht mogelijk volgens de actuele grens van het arrondissement van Diekirch en langs Surrť, Harlange, Torchamps (die bij Luxemburg blijven) en Honville, Livarchamp en Loutremange die deel zullen uitmaken van het Belgisch gebied. De lijn zal vervolgens de actuele grens van het arrondissement Diekirch blijven volgen tot aan het Pruisische gebied. Alle gebieden, steden, plaatsen en dorpen ten westen van deze lijn blijven bij BelgiŽ; alle gebieden,steden, plaatsen en dorpen ten oosten van deze lijn maken deel uit van het Groothertogdom Luxemburg."

De grenspalen

De precieze loop van de grens en de plaats van de grenspalen werd in 1843 beschreven in het Protocol van Maastricht, in het "Proces-verbal descriptif de la dťlimitation entre la Grand-Duchť et la Belgique" en de "Conventie der grenzen".
Deze tekst is te vinden op

http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1844/0101402/0101402.pdf

Tussen BelgiŽ en Luxemburg werden 286 gietijzeren grenspalen geplaatst die identiek zijn aan de grenspalen tussen Nederland en BelgiŽ. Het begint met paal nr. 1 aan het drielandenpunt bij Rodange en loopt verder noordwaarts zoals hierboven beschreven tot aan paal nr. 286 op het nieuwe drielandenpunt BelgiŽ-Luxemburg-Duitsland. Daar stond al nr. 75 van de reeks Pruissen-Nederland.
De grenspalen werden gegoten door de Societť Cockerill Seraing. Gp043 en gp182 zijn tot dusver de enige grenspalen - voorzover bekend - waar deze bedrijfsnaam op vermeld staat. Al